Ημερολόγιο
κορωνοϊού, 10 Μαρτίου 2020, τι να κλείσουμε, τι να ανοίξουμε,
να παρελάσουμε άραγε ή όχι, τι να εξετάσουμε, τι μάθαμε, ποιον
πρέπει να ακούμε:
1. Φυσικά και ορθά έκλεισαν σχολεία και λοιπά ιδρύματα, και
ορθά θα προσδιορισθεί πρώιμα το τι θα γίνει με τους εργαζόμενους
γονείς καθώς άρχισαν να κραυγάζουν οι επαγγελματίες. Φτάνει
αυτός ο περιορισμός; Όχι. Πρέπει να γίνει κατανοητό πως ΔΕ ΝΟΕΙΤΑΙ
να γίνεται για το επόμενο διάστημα ΟΠΟΙΟΔΗΠΟΤΕ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ,
ανεξαρτήτως προορισμού. Αλλάζουν συνεχώς τα επιδημιολογικά δεδομένα,
και η συντριπτική πλειοψηφία των Ελληνικών κρουσμάτων βασίζονται
ακριβώς στο "μα τότε δεν είχε κρούσματα η Ιταλία, το Ισραήλ,
κτλ". Ορθά μεν, το αποτέλεσμα όμως...Πρέπει επίσης να γίνει
κτήμα όλων να αποφύγουμε με οποιοδήποτε κόστος συνωστισμούς,
πάσης φύσεως. Άμα αύριο είναι γεμάτες οι καφετέριες, δεν το
σώζουμε. Που μπορεί ήδη να μην το σώσαμε.
2. Επίσης, για να μην αρχίσει κάποιος νέος εκπληκτικός εθνικός
διχασμός, έστω και διαδικτυακός, καλό θα είναι να βγει η κυβέρνηση
νωρίς νωρίς και να εξηγήσει ότι ΠΑΡΕΛΑΣΕΙΣ ΔΕΝ θα έχει τις 25
Μαρτίου. Αν υπάρξει αντίδραση του τύπου "δεν κολλάει κορωνοϊό
ο ελληνικός ιχώρ", ΟΚ, θα διασκεδάσουμε λίγο.
3. Μείζον ζήτημα να ετοιμαστούμε ως σύστημα υγείας: ΔΕΝ είμαστε
έτοιμοι, ό,τι και να λέμε, εθελοντές ψάχνουμε. Συγκεκριμένες
πρακτικές θα έπρεπε να είχαν ήδη εφαρμοστεί όμως, με βάση την
εμπειρία και της Κίνας και της Ιταλίας: Για παράδειγμα, σε πόλεις
όπου υπάρχουν δύο νοσοκομεία, θα ήταν σημαντικό να ήταν ήδη
το ένα νοσοκομείο έτοιμο να χειριστεί δεκάδες/ εκατοντάδες περιστατικά.
Να εκκενώσει κλινικές (μπορούμε προσωρινά και με μία ΩΡΛ, με
μία ουρολογική, τυχαίες οι ειδικότητες), και να ετοιμαστούν
δομικά πτέρυγες για να νοσηλεύσουν εισαγωγές που μπορεί να είναι
αθρόες. Και να είναι έτοιμο και το προσωπικό που θα κληθεί να
αντιμετωπίσει όλα αυτά τα κρούσματα. Και να γίνουν πολλαπλές
ασκήσεις αντιμετώπισης και ετοιμότητας. Κι αν δεν προκύψουν,
μακάρι, θα είμαστε ευτυχείς. Θα μου πεις, μπορεί να υπάρχουν
τέτοια σχέδια και να μην ανακοινώνονται. Θα σου πω, ότι αυτά
δεν γίνονται σε ένα λεπτό, ειδικά αν σου έχουν προκύψει στα
έκτακτα ή στο σημείο διαλογής δεκάδες περιστατικά και έχεις
και τα περιφερειακά νοσοκομεία στο τηλέφωνο να απαιτούν να σου
διακομίσουν άλλα τόσα ύποπτα κρούσματα. Οφείλεις να περιμένεις
τον ιο και όχι να τον κυνηγάς.
4. Ενδέχεται να διαβάσατε για το παράδειγμα προς μίμηση της
Κορέας που φαίνεται να ελέγχει τα κρούσματα: η Κορέα άσκησε
επιθετικότατη τακτική στην διάγνωση, έκανε δεκάδες χιλιάδες
τεστ, και έτσι προέκυψαν χιλιάδες κρούσματα, και αυτός είναι
μάλλον ο λόγος που υπήρξε χαμηλή θνησιμότητα, γιατί με τα μαζικά
τεστ βρήκαν και πολλούς ασυμπτωματικούς/ ολιγοσυμπτωματικούς,
που υπό άλλες συνθήκες δεν θα ελέγχονταν. Παρόμοια τακτική (και
αντίστοιχα χαμηλή θνησιμότητα) ακολουθεί η Γερμανία. Εδώ μαζικά
τεστ ΔΕΝ μπορούν να γίνουν. Δεν οργανώθηκε εξαρχής έτσι δυστυχώς
το σύστημα. Ούτε γίνεται να μπουν στο παιχνίδι της διάγνωσης
μαζικά ιδιώτες, όχι για οικονομικούς λόγους αλλά επειδή η διαγνωστική
μέθοδος, η RT-PCR, δεν είναι παιχνιδάκι. Και κόστος έχει, και
οργάνωση και προϋπάρχουσα εμπειρία απαιτεί, και ειδικές συνθήκες
ανάπτυξης, αλλιώς θα βγαίνουν ό,τι να'ναι αποτελέσματα που θα
αποπροσανατολίζουν επικίνδυνα, τόσο τα ψευδώς θετικά όσο και
τα ψευδώς αρνητικά.
5. Μάθαμε τίποτε καινούριο για τον ιο τις τελευταίες ημέρες;
Προσοχή, κυκλοφορούν δεκάδες μελέτες, πολλές από τις οποίες
δεν είναι peer-reviewed και πρέπει να ερμηνεύονται με προσοχή
(τις διαβάζω μεν, αλλά έχω και προϋπηρεσία ως editor στο Clinical
Microbiology and Infection, για να υπογραμμίσω ότι δεν μιλάω
αυθαίρετα): κάθε νοσοκομείο της Wuhan και της γύρω περιοχής
και μια μέτρια μελέτη 200 ατόμων, μάθαμε κάτι; Λίγα, θα σημειώσω
μόνο πως σε κάποια από αυτές τις μελέτες, ηλικιωμένων ασθενών,
αναφέρεται ως χρόνος από την έναρξη των συμπτωμάτων έως την
εισαγωγή σε νοσοκομείο το διάστημα των 10 ημερών!!!!, επειδή
λέει είχε συμφορηθεί το σύστημα (προφανώς δεν θα μάθουμε ακριβώς
τι έγινε στα νοσοκομεία της Wuhan ποτέ... ) και δεν είχαν πού
να τους βάλουν! Θα επιστρέψω στην παρατήρηση 3, και θα πω, ότι
πρέπει χτες να έχουμε έτοιμες άδειες πτέρυγες να υποδεχτούν
μαζικά κρούσματα.
6. Η μόνη νέα και αξιόλογη εγκεκριμένη μελέτη που ανέβηκε στο
Lancet χτες, σημειώνει κάποια ενδιαφέροντα για το πώς εξελίσσεται
η νόσος: αργεί να εμφανιστεί η δύσπνοια, στην 7η ημέρα κατά
μέσο όρο. Μεγάλο ποσοστό καταλήγει από γενικευμένη σήψη/ πολυοργανική
ανεπάρκεια και όχι από αναπνευστική δυσχέρεια.
7. Τίποτε ευχάριστο έχεις να μας πεις; Παρακολουθήστε στην σχετική
ιστοσελίδα του JAMA για το νέο κορωνοϊό την ανασκόπηση/ συνέντευξη
με τον Anthony Fauci, από τις 6 Mαρτίου νομίζω η πλέον πρόσφατη.
Ζωντανή ιστορία των λοιμώξεων, φοιτητής ήμουν και ένιωθα δέος,
20τόσα χρόνια γιατρός είμαι και έχω δέος και μόνο που ακούω
το όνομά του. Ο Fauci είναι αισιόδοξος. Πως δεν θα γίνει παντού
της Ιταλίας και δεν θα πάμε σε worst case scenarios, και πως
το remdesivir που λέγαμε χτες θα πάει καλά ως θεραπεία. Οπότε
ας βοηθήσουμε,